Liechtenstein: Scheiding tussen kerk en staat

Het staat al een tijdje op de planning en wordt maar steeds uitgesteld; de scheiding tussen kerk en staat in Liechtenstein. De liberale Vaterländische Union die een absolute meerderheid heeft in de Liechtensteinse landdag met 13 van de 25 zetels heeft het punt eerder op de agenda gezet maar zit nu in een coalitie met de conservatieve Fortschritliche Bürgerpartei. Als het gaat om de scheiding tussen kerk en staat loopt Liechtenstein zowel voor als achter. Voor, omdat het sinds 2003 het enige land is waar de monarchie niet door God gelegitimeerd wordt maar door het volk, achter omdat het Rooms-Katholicisme nog altijd de staatsgodsdienst is.

Tegenwoordig staat ongeveer drie kwart van de Liechtensteiners ingeschreven bij de Rooms-Katholieke Kerk. Diens bijzondere rol staat beschreven in de grondwet. In artikel 37 staat dat de Rooms-Katholieke Kerk bescherming geniet van de staat maar ook dat er vrijheid van godsdienst is. Artikel 38 beschrijft het kerkelijk bezit en artikelen 15 en 16 tot slot het religieus onderwijs. De kerk is hierin verantwoordelijk voor de lessen over religie en moraal. Dat gaat dus binnenkort allemaal veranderen.

Hoe heeft dit zo’n groot punt kunnen worden? Liechtenstein is over het algemeen een conservatief land (zo werd het recht op abortus in een referendum vorig jaar overtuigend verworpen) en er is eigenlijk maar één linkse partij (Freie Liste) die op dit moment maar één zetel bezet. Waarom dan toch de scheiding tussen kerk en staat als heet hangijzer?

Het begon allemaal in 1997 toen Paus Johannus-Paulus II besloot de St. Florin kerk in Vaduz tot kathedraal te verheffen. Liechtenstein werd zo losgekoppeld van het bisdom Chur en vormde vanaf toen een eigen bisdom. Dat besluit kwam als een totale verrassing bij zowel het dekenaat als de Liechtensteinse regering die vooraf niet werd ingelicht. Liechtenstein vormde daarvoor meer dan anderhalf millennium een band met het bisdom Chur dat toen dus verdween. Daarmee gooide het Vaticaan uiteindelijk haar eigen ruiten in. 8.500 Liechtensteiners (meer dan een kwart van de bevolking van dat moment) tekenden een petitie die hun afkeur uitsprak tegen die ontwikkeling. Wat daarin meespeelde was ’t feit dat de kerk in Liechtenstein geld van de overheid kreeg om haar kosten te dekken, gezien zij ook maatschappelijke taken als een deel van het onderwijs verrichte, het de staatskerk was en bovendien een aantal kerken (waaronder de kathedraal) gemeentelijk bezit waren. Een bisdom is peperduur in uitvoering, en zou dus ook op de Liechtensteinse schatkist drukken (overigens kunnen Liechtensteiners kiezen of een deel van hun belastingen naar de kerk gaat). Het Vaticaan weigerde terug te komen op haar besluit en de inzegening van het bisdom werd dan ook geboycot door het parlement.

In de jaren die hierop volgden drongen de parlementsleden vooral aan op overleg. Leidend in deze strijd om de invloed van de kerk in te perken was echter Prins Hans-Adam II, de huidige vorst van Liechtenstein. Hij is zelf Rooms-Katholiek maar ook klassiek-liberaal, vandaar ook dat hij in 2003 het initiatief nam om zijn positie te democratiseren. In zijn jaarlijkse speech in 1998 en 1999 gebruikte hij dan ook om de scheiding tussen kerk en staat te promoten. Al in 1999 werd er een parlementaire commissie gecreëerd die de constitutionele wijzigingen moest uitzoeken. Verschillende pogingen zijn sindsdien ondernomen maar geen enkele is geslaagd.

Inmiddels zijn we in 2012. Volgens het regeerakkoord zou dit jaar nog de scheiding tussen kerk en staat moeten worden doorgevoerd, naast de constitutionele wijziging zullen ook de subsidies aan kerken verdwijnen. Maar het word lastig dat nog te halen. De FBP wil volgende week blijven praten met vertegenwoordigers van de Heilige Stoel, VU-premier Klaus Tschütscher accepteert dat. Kwade tongen beweren dat de FBP de boel probeert te vertragen om het over de verkiezingen (begin volgend jaar) heen te tillen. Er is nog geen officiële reactie bekend van de Prinsen.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Liechtenstein en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s