5 mythes over Liechtenstein

Dit stuk is geschreven naar aanleiding van diverse discussies die ik heb meegemaakt en berichten in de media over Liechtenstein. Dat door de kleine omvang van het Alpenstaatje de kennis gering is, kan ik begrijpen maar helaas is het erger gesteld met de informatie die over dit land verspreid wordt. Er zitten namelijk een hoop halve waarheden en hele leugens bij. Via deze weg probeer ik vijf veelvoorkomende mythes te ontmaskeren.

Mythe 1: Liechtenstein is een dictatuur
Dit is helaas samen met mythe 2 de meest wijdverbreide. Dit alles is te wijten aan de Europese pers, die noemde het referendum van 2003 een greep naar de macht van de vorst of soms zelfs het einde van de democratie in Liechtenstein. Het is waar dat de rol van vorst, die voor 2003 al politieke macht had, groter is geworden met het referendum. In deze volksraadpleging ging het er onder meer over of de vorst het vetorecht moest krijgen. Uiteindelijk stemde bijna twee-derde van de bevolking voor deze wijziging. Maar waarom deden ze dat dan, zul je misschien denken. Simpelweg omdat dit referendum over meer ging dan alleen dat vetorecht. Het ging namelijk ook over een democratiseringsslag in de Liechtensteinse monarchie. Sinds de grondwetswijziging die hiermee bekrachtigd werd kreeg het Liechtensteinse volk de mogelijkheid om in te grijpen bij een onderdrukkende vorst op 3 verschillende manieren:
–          Via een petitie kan per referendum de vorst afgezet worden.
–          Via een petitie kan per referendum de monarchie afgeschaft worden.
–          Via een petitie kan een gemeente per referendum besluiten zich af te scheiden van Liechtenstein.
Deze drie manieren om een vorst af te zetten zijn uniek in Europa. Daarmee kun je de Liechtensteinse monarchie zelfs democratischer noemen dan menig Europese republiek en constitutionele monarchie. In Nederland kan het parlement zodra het gekozen is, elke onpopulaire maatregel doorvoeren die het wil, wat bijvoorbeeld te zien is met de recente Europese maatregelen.
Maar elke vorm van macht die de vorst heeft (zoals het ontbinden van het parlement en het benoemen van rechters), heeft ze democratisch zo gekregen en kan op ze op diezelfde manier weer verliezen.
In datzelfde referendum van 2003 werd ook gestemd over een tegenvoorstel die de macht van de vorst moest inperken. Daar stemde ongeveer 15 % van de bevolking voor en 85 % tegen. Daarnaast heeft het volk die eerder genoemde controlemechanismen. Een van de redenen die werden genoemd dat de bevolking voor deze wijziging stemde was dat de vorsten in haar bijna 300-jarige relatie met Liechtenstein nooit misbruik hebben gemaakt van hun macht. Sterker nog, in tegenstelling tot de meeste monarchieën in Europa betaalt de vorst al zijn eigen kosten zelf, van zijn paleis tot de ceremonies en zelfs het openbaar vervoer.
Liechtenstein een dictatuur noemen is dan ook de grootste onzin en een belediging voor zij die werkelijk onder het juk van een dictatuur moeten leven.

Mythe 2: Liechtenstein is een ouderwetse/middeleeuwse monarchie
Eerlijk is eerlijk, de vorst woont in een middeleeuws kasteel en heeft veel macht, dat zou je ouderwets kunnen noemen. Maar door de controlemechanismen die eerder genoemd zijn, is die macht wel democratisch gelegitimeerd. Liechtenstein is daarmee de eerste monarchie die haar op religie gebaseerde legitimiteit verruilde voor een op democratie gebaseerde legitimiteit.
Maar de vorsten zelf zijn ook erg modern en open. De Nederlandse monarchie wordt in het buitenland nog wel eens geroemd om haar open stijl en losheid maar ze is niets vergeleken met de Liechtensteinse monarchie. Dat merk je bijvoorbeeld bij de nationale feestdag die in Liechtenstein op 15 augustus valt. Op die feestdag nodigt de vorst al zijn onderdanen uit voor een feestje in zijn tuin met gratis bier waarbij iedereen een praatje kan maken met de vorst en zijn familie.

Mythe 3: Liechtenstein is een land van boeren en bankiers
Liechtenstein zou vooral uit boeren of vooral uit bankiers bestaan denken mensen nog wel eens. Het is waar dat de Liechtensteinse industrialisatie laat op gang kwam en vlak na de Tweede Wereldoorlog was een groot deel van de bevolking nog actief in de agrarische sector. De bankensector heeft ook een grote rol in Liechtenstein maar die is vergelijkbaar, zo niet minder dan bijvoorbeeld Zwitserland. Op dit moment is Liechtenstein een van de meest industrialiseerde staten van West-Europa. 1,3 % van de bevolking in de landbouw tegenover 4,7 % in Zwitserland en 6,1 % in Oostenrijk. In de dienstensector werkt 53,8 % van de bevolking tegenover 70,5 % in Zwitserland en 63 % in Oostenrijk. Je kunt dus duidelijk stellen dat er Oostenrijkers en Zwitsers, de buren van Liechtenstein meer actief zijn in die sectoren dan Liechtenstein. Opvallend is ook dat bankiers in Zwitserland gemiddeld 12 % meer verdienen dan in Liechtenstein terwijl het gemiddelde loon in Liechtenstein 12 % hoger ligt dan in Zwitserland.
Laten we dan kijken naar de industrie. In Liechtenstein werkt daar 44,9 % van de bevolking tegenover 24,8 % in Zwitserland en 30 % in Oostenrijk. Procentueel gezien werken er zelfs meer Liechtensteiners in de industrie dan bijvoorbeeld Duitsland (33,5 %).
Als een van de weinige ministaatjes is het dan ook een exportland. Liechtenstein exporteert netto voor 1060 miljoen dollar, bijvoorbeeld meer dan een land als Canada (400 miljoen dollar). Gaan we dit eerlijk vertalen naar netto export per hoofd van de bevolking, dan komt Liechtenstein afgerond op 30.000 euro uit, Nederland afgerond op 2.500 euro.

Mythe 4: Liechtenstein is alleen rijk door de belastinginkomsten van rijke mensen en brievenbusfirma’s
Het is waar dat Liechtenstein rijk is geworden door lage belastingen maar niet door de rijken en brievenbusbedrijven. Ze zijn er wel, best veel zelfs (ongeveer evenveel brievenbusfirma’s als inwoners) maar veel geld levert het Liechtenstein niet op. Alles bij elkaar komen van de 833 miljoen Zwitserse Franc die het land aan belastingen ophaalt zo’n 67 miljoen bij bedrijven vandaan en zo’n 179 miljoen vermogensbelasting. Aan BTW haalt Liechtenstein met 227 miljoen ongeveer evenveel op.
Het zijn vooral de Liechtensteinse productiebedrijven die veel geld in het laatje brengen. Zo zit de wereldmarktleider in neptanden (voor kunstgebitten), Ivoclar Viavdent in Liechtenstein evenals diverse grote banken als de LGT en boormachinemaker Hilti. Alles bij elkaar zijn al die bedrijven zelfs goed voor 24.217 banen in het buitenland.
Verder hebben diverse grote buitenlandse bedrijven een vestiging in Liechtenstein door het gunstige belastingklimaat. Geen klein kantoortje of simpele brievenbus maar met een complete fabriek. Kristalmaker Swarovski bijvoorbeeld en het Duitse bedrijf Krupp Presta dat onderdelen levert aan de auto-industrie. Deze bedrijven hebben hun hoofdkantoor elders maar een groot gedeelte van hun productie in Liechtenstein. Juist als productieland is Liechtenstein groot geworden. In Liechtenstein zelf werken 35.500 mensen, buiten Liechtensteiners vooral Zwitsers en Oostenrijkers. Niet slecht voor een land met 36.500 inwoners!

Mythe 5: Liechtenstein is saai
Wellicht wel de onzinnigste mythe van allemaal. Liechtenstein is een van de meest uitzonderlijke landen ter wereld. Naast het eerder genoemde unieke politieke systeem waarin een grote macht voor de vorst wordt gecombineerd met directe democratie,  is Liechtenstein ook op andere fronten een voorbeeld voor de rest van de wereld. Nergens ter wereld is het opleidingsniveau zo hoog als in Liechtenstein en ze halen jaren achtereen een begrotingsoverschot waardoor Liechtenstein geen staatsschuld heeft maar wel een AAA-status. De netto-export per hoofd van de bevolking behoort tot de grootsten ter wereld en het gemiddelde inkomen is met 117.900 Zwitserse Franc per jaar nergens hoger.
Saai is Liechtenstein dus zeker niet, het is een van de meest bijzondere landen ter wereld!

Update: Als je meer wilt weten over de ideeën van vorst Hans-Adam II, kijk dan vooral dit

Update 2: Mijn andere artikel over Liechtenstein http://liberalemedia.nl/mens-en-maatschappij/1138-liechtenstein-een-liberaal-gidsland

Dit bericht werd geplaatst in Liechtenstein en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op 5 mythes over Liechtenstein

  1. Roelof zegt:

    Zeer goed, vooral over de brievenbusfirma’s had ik een slecht beeld. Natuurlijk is de vraag die volgt, waarom het daar zo goed gaat, terwijl hier de VMBO-gezakten verdubbelen. Efficiency, of alpenlucht? Hoe dan ook, leuk artikel.

  2. Bauke Bos zegt:

    Leuk en interessant artikel. Aandachtig en met veel plezier gelezen.

  3. hoppa zegt:

    Canada heeft 414.162,- miljoen dollar export. Liechtenstein ongeveer 1200 miljoen. Ik denk dat je de . (punt) gezien had als een komma. Google maar even!

    • me zegt:

      Nee, de cijfers kloppen (maar kunnen inmiddels verouderd zijn). Het ging namelijk om de netto-export (export min import). Die was in 2010 in Canada +/- 400 miljoen USD (meer uitgevoerd dan ingevoerd dus) volgens het CIA World Factbook.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s